กำขี้ดีกว่ากำตด

     พอลกับฉันชอบเปรียบเทียบสุภาษิต คำพังเพย รวมทั้งสำนวนพูดต่างๆของฝรั่งกับไทยอยู่เสมอ พอลทึ่งว่าบางสำนวนหรือสุภาษิตช่างคล้ายคลึงกัน หรือเหมือนกันเป๊ะๆ ฉันก็มักจะมั่วโมเมเสมอว่าฝรั่งลอกสำนวนของไทยเราไปใช้
 
      พอลไม่รู้ภาษาไทย ฉันจึงต้องแปลสำนวนและสุภาษิตไทยแบบตรงตัว แล้วอธิบายความหมายให้เขาฟัง บางครั้งพอลก็สงสัยว่าทำไมต้องเปรียบเทียบอย่างนั้นอย่างนี้ ฉันก็ใช้วิชาเชี่ยวชาญการเดา ผสมผสานกับความรู้ที่มีอยู่น้อยนิด มาประดิษฐ์คำตอบให้พอลหายกังขา
 
       ขอยกตัุวอย่างสุภาษิต คำพังเพย และสำนวนที่เราช่วยกันเปรียบเทียบ ดังต่อไปนี้
 
Walls have ears. 
กำแพงมีหู ประตูมีช่องA rotten apple spoils the barrel.
ปลาเน่าตัวเดียว เหม็นทั้งข้อง
 
An ounce of prevention is worth a pound of cure.
กันไว้ดีกว่าแก้ แย่แล้วจะแก้ไม่ทัน (ประโยคสุดท้ายนี้ฉันไม่แน่ใจว่าอยู่ในสำนวนเดิมรึเปล่า)
 
Penny wise, pound foolish. 
เสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่ายSilence is golden. พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง
สุภาษิตนี้เมื่อตอนยังเด็ก ฉันไม่เข้าใจความหมาย คิดเอาเองว่านิ่งแล้วเสียทองตั้งหนึ่งตำลึง อย่างนี้นิ่งทำไม พูดไปดีกว่า ยังไงก็ยังได้สองไพเบี้ย กว่าจะรู้เรื่อง ก็โง่ไปซะตั้งนาน
 
Don’t count your chickens before they’re hatched. ไม่เห็นน้ำอย่าตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกอย่าก่งหน้าไม้
สุภาษิตนี้ฉันอธิบายว่ากระบอกคือกระบอกไม้ไผ่ พอลถามว่าทำไมต้องเป็นกระบอกไม้ไผ่ ฉันเดาว่าสมัยก่อนเวลาเดินป่า ชาวบ้านคงตัดไม้ไผ่ทำกระบอกน้ำ พอลถามต่อว่าทำไมต้องเป็นกระรอก ทำไมไม่เป็นสัตว์ตัวอื่น กระรอกไม่เห็นจะน่ายิง ไม่มีเนื้อมีหนังอะไรซักเท่าไหร่ ฉันอธิบายว่าคนแต่งสุภาษิตนี้คงต้องการให้คล้องจองกับคำว่ากระบอก
 
Don’t leave the cat to watch the canary.
Don’t let the fox guard the chicken coop.
อย่าฝากปลาย่างไว้กับแมว
 
Too many cooks spoil the broth.
มากหมอมากความ
 
To get caught red handed.
จับได้คาหนังคาเขา
 
Opportunity seldom knocks twice.
น้ำขึ้นให้รีบตัก
 
Blood is thicker than water.
เลือดข้นกว่าน้ำ
 
Lose face. Save face.
เสียหน้า รักษาหน้า สำนวนนี้ฉันบอกพอลว่าฝรั่งลอกไทย
 
Scapegoat.
แพะรับบาป สำนวนนี้ฉันไม่แน่ใจว่าใช่สำนวนไทยรึเปล่า สงสัยจะเป็นไทยลอกฝรั่ง แต่ฉันทำเฉยๆซะ
 
A piece of cake.
ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก
 
Selling like hot cakes.
ขายดีเป็นเทน้ำเทท่า สำนวนนี้ฉันจำที่มาไม่ได้ แต่เดาว่าต้นตำรับมาจากศรีธนชัย พ่อแม่ให้ศรีธนชัยขายของ แต่ศรีธนชัยเอาไปเททิ้งลงแม่น้ำหมด แล้วบอกพ่อแม่ว่าขายดีขายหมดเกลี้ยงไม่มีเหลือเลยKill two birds with one stone.
ยิงนกสองตัวด้วยกระสุนนัดเดียว สำนวนนี้พอลชอบแกล้งพูดผิดเป็น Kill one stone with two birds.                   

     คืนวันหนึ่งรุ่นน้องคนหนึ่งส่งอีเมลรูปโป๊อล่างฉ่างของนิโคล คิดแมนมาให้พอลดู คืนนั้นก่อนนอนฉันเลยบอกพอลว่าพอลมีเมียตัวเป็นๆนอนอยู่ข้างๆนี่  ดีกว่าน้ำลายไหลยืดดูรูปนิโคล คิดแมนเป็นไหนๆ พอลบอกว่าแหมฉันพูดเหมือนสุภาษิตนี้เลยนะ “A bird in the hand is worth two in the bush.”            

     แล้วพอลก็ถามต่อว่าแล้วของไทยล่ะ มีสุภาษิตแบบนี้มั่งมั้ย ฉันก็เกิดอาการหัวตัน นึกเท่าไหร่ก็นึกไม่ออก แต่กลัวน้อยหน้าฝรั่ง เลยบอกพอลไปว่า “มีซี่ ทำไมจะไม่มี” ฉันพยายมถ่วงเวลา
 
      พอลท้าว่าถ้ามีก็ว่ามาเลย ฉับพลันทันใดนั้นฉันก็นึกขึ้นมาได้ รีบบอกพอลว่า “กำขี้ดีกว่ากำตด” ไงล่ะ       พอลขำก๊าก แล้วบอกว่า “I don’t get it.” เขาบอกว่า “กำขี้มันจะดีกว่าได้ไง กำตดซี่ดีกว่า ไม่ต้องล้างมือ” คิดไปคิดมาอีกที พอลว่าสงสัยไทยเราไม่มีสุภาษิตแบบนี้หรอก กล่าวหาว่าฉันแต่งขึ้นมาเองก่อนนอน      

     หนอยแน่ะ มากล่าวหากันซึ่งๆหน้าอย่างนี้ได้ไง วันรุ่งขึ้นฉันเลยรีบร่ายอีเมลส่งไปหาโจน เพื่อนชาวอเมริกันซึ่งพูดอ่านและเขียนภาษาไทยได้ เพื่อให้ช่วยนั่งยันยืนยันขันแข็งว่าฉันไม่ได้แต่งเองนะ
 
—– Original Message —–
From: Joy Tatee
To: Joan
Subject: Thai Proverb
 
โจน
 
พอลพูดสุภาษิตว่า “A bird in the hand is worth two in the bush.” แล้วถามพี่ว่าภาษาไทยมีสุภาษิตในความหมายนี้มั้ย พี่บอกว่ามี “กำขี้ดีกว่ากำตด” พี่ใช้ภาษาอังกฤษว่าอย่างนี้ “A shit in the hand is worth more than a fart” พี่แปลถูกรึเปล่า พอลไม่เชื่อว่ามีสุภาษิตไทยอย่างนี้จริงๆ เขาหาว่าพี่แต่งขึ้นมาเอง โจนช่วยแปลแบบตรงตัวเป็นภาษาอังกฤษให้พี่หน่อยนะ “กำขี้ดีกว่ากำตด” แล้วช่วยยืนยันเป็นภาษาอังกฤษให้พี่ด้วยว่าสุภาษิตไทยว่าอย่างนี้จริงๆ พี่ไม่ได้แต่งเอง ขอบคุณมากๆ ถ้าโจนกำลังยุ่งก็ไม่เป็นไร พี่รอได้
 
จอย ตาตี่
 
 
—– Original Message —–
From: Joan
To: Joy Tatee 
Subject: Re: Thai Proverb
 
โจนว่า สุภาษิตไทย “กำขี้ดีกว่ากำตด” กับ “A bird in the hand is worth two in the bush” มีความหมายเดียวกันแน่ๆ
 
Really, Paul. Joy didn’t make it up. It’s true. I know, it makes me laugh, too. Literally, it means, like Joy said, “A shit in the hand is worth more than a fart” (or a handful of shit is worth more than a handful of farts). No kidding. The expression is even in the dictionary and with the explanation in Thai that it means “to have something is better than to have nothing,” so I believe the equivalent expression in English would be ”A bird in the hand is worth two in the bush.”
 
Joan
 
     หลังจากพอลอ่านอีเมลของโจนแล้ว พอลไ่ม่สนใจความหมายแท้จริงของ “กำขี้ดีกว่ากำตด” เขายังคงยืนยันที่จะเลือกกำตดดีกว่ากำขี้ แล้วบ่นว่าภาษาไทยประหลาด เอาขี้เอาตดมาเปรียบเป็นสุภาษิตได้
 
     ฉันก็ว่า อ้าวแล้วกัน ขี้แพ้ชวนตีซี่อย่างงี้ ทีภาษาอังกฤษ เอาคำว่า “ขี้” (Shit) มาใช้เป็นคำอุทาน เวลาโมโห ไม่ได้ดังใจ ฟังดูน่าเกลียดจะตาย นอกจากนี้เวลาพูดว่า “ใครสนล่ะ” พอลก็จะใช้ว่า “Who gives a shit?” ฉันต้องรีบบอกว่าดีที่ไม่มีใครสน เพราะฉันไม่อยากได้ขี้ของใครทั้งนั้นแหละ
 
     ฝรั่งนี่ไม่ได้่เอา “ขี้”มาพูดอย่างเดียวนะ แถม “ฉี่” อีกด้วย ว่ากันครบเครื่องทั้งหนักทั้งเบา  เช่น “to piss off” (ทำให้โมโหโกรธา) ฉันฟังใหม่ๆ ยังรู้สึกระคายหู แต่ก็เห็นฝรั่งพูดกันทั่วไปเป็นเรื่องปกติ อย่างนี้ไม่ว่าภาษาอังกฤษประหลาดกว่าหรือ
 
     ว่าที่จริง ภาษาไทยเราก็เอาคำว่า “ขี้”มาใช้ในความหมายอื่น เช่น ขี้เกียจ ขี้คร้าน ขี้งก ขี้จุ๊ ขี้เหนียว แต่ฉันไม่บอกพอลหรอก ภาษาแต่ละชาติก็คงมีอะไรประหลาดๆไปคนละแบบ   การปะทะคารมเรื่องสุภาษิตไทย-ฝรั่งก็จบลงด้วยประการฉะนี้